kefa.com.tr Yazılar

Bazen sabahları uyanırken geceye dair hatıralarımızın silikleşmesi, gündüz yaşamını yoğun bir şekilde deneyimleme çabamız, biyolojik saatin nasıl işlediğine dair merak uyandırır. Özellikle gece vardiyasının etkileri üzerine düşündüğümüzde, bu sorunun yalnızca fiziksel değil, psikolojik boyutları da göz ardı edilemez. Kaç hafta üst üste gece vardiyası çalışmak, insan beyninin ve duygusal yapısının sınırlarını zorlar mı? Bu yazıda, gece vardiyasının bilişsel, duygusal ve sosyal etkilerini, güncel araştırmalar ışığında inceleyeceğiz. Bilişsel Süreçler ve Gece Vardiyası Gece vardiyasında çalışanların, genellikle biyolojik saatin “tersine” çalışmaları gerektiği göz önüne alındığında, ilk olarak beynin bilişsel süreçleri üzerinde büyük etkiler gözlemlenir. İnsan beyni, sabah ve gece saatlerinde farklı biyolojik…

Pestil Nedir, Ne İşe Yarar? Günlerden bir gün, bir köy kahvesinde otururken yaşlıca bir amca sohbetin ortasında, “Çocukken en sevdiğim şey, annemin yaptığı pestildi” dedi. O an gözlerim canlandı, ağızlarındaki o tat, sıcak yaz akşamlarının kokusu. Pestil… İçinde sadece kayısı, üzüm ya da dut bulunan değil, yıllar boyu köylerde kuşaktan kuşağa aktarılan, neredeyse bir kültür haline gelmiş bir lezzet. Peki, pestil nedir, nasıl yapılır, ve günümüzde hala ne işe yarar? İşte bu sorunun peşinden gidiyoruz. Pestil Nedir? Gelenekten Lezzetli Bir Miras Pestil, özellikle Anadolu’nun farklı bölgelerinde yapılan, doğal meyve özlerinden elde edilen, kurutulmuş ve yumuşak kıvama sahip tatlı bir gıda…

Gül Gibi Geçinmek Ne Demek? Ekonomi Perspektifinden Bir İnceleme Hepimiz duymuşuzdur, “gül gibi geçinmek” ifadesini. Huzurlu, neşeli ve sıkıntısız bir yaşam sürmek için arzulanan bir durum. Ancak bu deyimin ekonomiyle ilgisini düşündüğümüzde, karşımıza sadece romantik bir tabir değil, derin ekonomik anlamlar çıkar. Peki, “gül gibi geçinmek” gerçekten ne demek? Hayatın kıt kaynakları, bireysel seçimler ve toplumsal yapılarla nasıl bir ilişki kurar? Ekonomist gözlüğüyle bu soruyu ele alacak olursak, mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi perspektifinden farklı açılardan analizler yapabiliriz. Gül Gibi Geçinmek ve Mikroekonomi: Bireysel Seçimler ve Kaynak Dağılımı Mikroekonomi, bireylerin ve firmaların kaynakları nasıl kullandığını, mal ve hizmetleri nasıl tükettiğini,…

Model ve Manken: Aynı Mı? Felsefi Bir Sorgulama Felsefe, insanın kendisini ve çevresini anlamak için sürekli bir sorgulama içinde olduğu bir disiplindir. Etik, epistemoloji ve ontoloji gibi temel alanlar, bu sorgulamayı daha derinlemesine yapmamıza olanak tanır. Şimdi, her birimizin gün içinde farkına varmadan sıklıkla kullandığı iki kelimeyi, “model” ve “manken”, ele alalım. Bu iki kavram bir bakıma birbirine çok yakın görünse de, onları ayıran ince çizgiler vardır. Peki ya bu çizgiler, gerçekten de mevcut mu? Model ve mankenin aynı şey olup olmadığını sorgularken, biz de aslında kimlik, değer ve anlam üzerine daha büyük bir soru soruyoruz: Gerçekten “kimlik” dediğimiz şey…

Kaynakların Kıtlığı, Seçimler ve Bir Hissenin Anlamı İnsan hayatında her bir seçim, sınırlı kaynakların nasıl dağıtılacağını belirler. Bir yatırımcının sermayesini hangi şirkete tahsis edeceği kararı, bir çiftçinin üretim planını nasıl düzenleyeceği ya da devletin tarım politikalarını nasıl şekillendireceği, aynı temel ekonomik gerçeklikten doğar: fırsat maliyeti. Bir kaynaktan vazgeçmenin bedeli, başka bir fırsattan elde edilecek potansiyel getiridir. Bu yazı, Türkiye’de Borsa İstanbul’da işlem gören Frigo-Pak Gıda Maddeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (FRIGO) hissesine bu mikroekonomik ve makroekonomik çerçeveden bakarken, davranışsal ekonomiyle iç içe geçmiş bireysel karar mekanizmalarını ve dengesizliklerin piyasa ile toplum üzerindeki etkilerini ele alacak. ([Investing.com Türkiye][1]) Şirket Tanımı: Frigo-Pak…

Hepsi Burada’da Kapıda Ödeme Var mı? Pedagojik Bir Bakış Açısı Öğrenmek, sadece bilgi edinmekten çok daha fazlasıdır. Gerçek öğrenme, bir değişim ve dönüşüm sürecidir; bu süreç, kişinin düşünme biçimini, dünyayı algılama tarzını ve hatta toplumsal yapılarla olan ilişkisini değiştirebilir. Birçok kez öğrenme, hayatımızın her alanında karşılaştığımız yeni soruları ve engelleri çözme becerimizi geliştiren bir güç olarak karşımıza çıkar. Bugün, modern dünyanın dinamiklerinden biri olan e-ticaret ve ödeme sistemleri hakkında, Hepsi Burada’da kapıda ödeme var mı? sorusuna pedagogik bir bakış açısıyla yaklaşmak, bize sadece ticaretin değil, öğrenmenin de evrimini ve toplumları nasıl dönüştürdüğünü gösterme fırsatı sunar. E-Ticaret ve Öğrenme: Yeni Dönemde…

Fişniklemek: Edebiyatın Dönüştürücü Gücü Dil, yalnızca iletişimin bir aracı olmakla kalmaz, aynı zamanda insan ruhunun derinliklerine işleyen, gizli anlamlar barındıran bir aynadır. Kelimeler, sadece sesler ya da işaretler değildir; onlar, anlamın, duyguların ve düşüncelerin dans ettiği bir sahneye dönüşür. Edebiyat ise bu kelimelerin bir araya gelerek şekil bulduğu, insan deneyimini en saf hâliyle aktarabilen bir sanat formudur. Her bir kelime, bir düşüncenin, bir duygunun ya da bir dünyanın kapısını aralar. Bu bağlamda, dilin gücü, bir kavramın ya da bir anlatının dönüşümüne neden olabilir. İşte, “fişniklemek” terimi de edebi anlamda, bu tür bir dönüşümün ve derinleşmenin örneği olarak karşımıza çıkar. “Fişniklemek”…

Fistül Nedir? Tarihsel Perspektiften Bir İnceleme Geçmişin izlerini anlamadan, bugünü tam olarak kavrayamayız. Tarih, yalnızca eski bir zaman diliminin arkeolojik kalıntıları değil, aynı zamanda insanlık durumunun, toplumsal değişimlerin ve kültürel yapının da bir aynasıdır. Tıbbi bir kavram olan fistül, hem insan sağlığını hem de toplumları derinden etkileyen bir sorunu simgeler. Ancak, bu kavramın tarihsel anlamını ve evrimini keşfetmek, bugün yüzleştiğimiz sağlık sorunlarının daha derinlemesine anlaşılmasına olanak tanır. Fistül, genellikle vücutta anormal bir kanalın oluşması durumunu tanımlar; bu kanal, iki organ arasındaki normal olmayan bir bağlantıyı ifade eder. Tıbbi anlamda sıkça karşılaşılan bu hastalık, aslında tarih boyunca toplumların sağlık anlayışını, tıbbi…

Osmanlı Türkçesinin En Güçlü Yönü Nedir? Hayatımda her zaman kelimelere özel bir ilgim oldu. Ekonomi okumanın yanı sıra, insanları anlamak için bazen kelimeleri birer araç gibi kullanmak, onların geçmişini ve kültürünü keşfetmek benim için hep büyüleyici olmuştur. Ankara’nın soğuk sokaklarında yürürken, bazen eski kitapçılara takılırım, raflarda sararmış sayfalar, eski Osmanlıca kitaplar gözümü çeker. İşte o kitaplar arasında gezinirken, hep şunu düşündüm: Osmanlı Türkçesinin en güçlü yönü nedir? Bu yazıda, sadece dilin yapısından bahsetmeyecek, aynı zamanda Osmanlı Türkçesinin bize nasıl bir miras bıraktığını ve bunun günlük yaşamımıza nasıl dokunduğunu ele alacağım. Ama öncelikle bir soruyu yanıtlamak gerek: Neden Osmanlı Türkçesini öğrenmeliyiz?…

Uzayda 14 Gün, Dünyada Kaç Gün? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir Analiz Giriş: Zamanın ve Gücün Göreceliliği Zaman, bizim dünyamızda sabit bir akış gibi görünse de, aslında oldukça göreceli bir kavramdır. İnsanın hayatı boyunca zamanın nasıl algılandığı, bulunduğu ortam ve içsel düzen ile şekillenir. Ancak bu görecelilik, sadece bireysel bir deneyim değildir; toplumsal yapılar ve güç ilişkileri de zamanın nasıl işlendiğini, kimler tarafından kontrol edildiğini ve nasıl yönlendirildiğini belirler. Zamanın bu göreceliği, özellikle siyaset bilimi açısından önemlidir. Çünkü zaman, güç, iktidar, yurttaşlık ve demokrasi gibi kavramlarla iç içe geçmiş bir biçimde işler. İçinde bulunduğumuz toplumların düzenini, o toplumları yöneten kurumların nasıl…